เยื่อบุโพรงมดลูกหนาเกินคืออะไร ส่งผลต่อการตั้งครรภ์ไหม ?

Key Takeaway

ผลของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาต่อการตั้งครรภ์โดยเฉพาะกรณีที่เยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ อาจส่งผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อน ซึ่งอาจไปลดโอกาสการตั้งครรภ์ของคุณแม่บางราย ภาวะนี้มักเกี่ยวข้องกับความไม่สมดุลของฮอร์โมน อายุที่เพิ่มขึ้น และโรคบางชนิด เช่น PCOS หากไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางนรีเวชรวมถึงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก การไปพบแพทย์เพื่อวางแผนมีบุตรตั้งแต่เริ่มต้นจะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสมีบุตรได้ในอนาคต

ปัจจุบันพบว่าคู่รักจำนวนมากเข้ารับบริการที่ศูนย์รักษาภาวะผู้มีบุตรยากเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะภาวะมีบุตรยากในเพศหญิง ที่สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น พฤติกรรมการใช้ชีวิต สภาพแวดล้อม กรรมพันธุ์ รวมถึงปัญหาสุขภาพของระบบสืบพันธุ์ โดยหนึ่งในนั้นคือภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนากว่าปกติ ซึ่งนอกจากภาวะนี้จะส่งผลต่อการตั้งครรภ์แล้ว ยังอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางนรีเวชบางชนิด รวมถึงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก หากไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม สำหรับคู่สมรสที่กำลังวางแผนมีบุตร การรู้ข้อมูลเบื้องต้นของภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาเกินคืออะไรมีวิธีการรักษาอย่างไร จะช่วยให้สามารถวางแผนมีบุตรได้ตั้งแต่ในช่วงเริ่มต้น

เพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ ด้วยการตรวจประเมินภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกอย่างละเอียดที่ VFC Center

เยื่อบุโพรงมดลูกหนาเกินคืออะไร เกี่ยวข้องกับภาวะการมีบุตรยากอย่างไร ? 

เยื่อบุโพรงมดลูกหรือผนังมดลูก คือเยื่อบุผิวของผนังด้านในมดลูกที่ทำหน้าที่สร้างประจำเดือนในแต่ละรอบเดือน รวมถึงทำหน้าที่สำคัญในการเป็นพื้นที่รองรับการฝังตัวของตัวอ่อนจนนำไปสู่การตั้งครรภ์ที่สมบูรณ์

ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูกจึงมีความสำคัญอย่างมากต่อโอกาสความสำเร็จของการตั้งครรภ์ แต่หากผนังมดลูกมีความหนาที่ผิดปกติ ย่อมส่งผลโดยตรงต่อผลของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาต่อการตั้งครรภ์ เนื่องจากตัวอ่อนจะไม่สามารถยึดเกาะกับผนังมดลูกได้ตามปกติ

ความหนาของผนังมดลูกที่เปลี่ยนแปลงตามรอบเดือน

ในแต่ละรอบเดือน ความหนาของผนังมดลูกจะมีการเปลี่ยนแปลงตามอิทธิพลของฮอร์โมน ดังนี้

• ระยะฟอลลิเคิล (Follicular Phase) หลังจากวันแรกของรอบเดือน ฮอร์โมนเอสโตรเจนจะเริ่มกระตุ้นให้ผนังมดลูกค่อย ๆ หนาตัวขึ้น
• ระยะลูเทียล (Luteal Phase) เป็นช่วงหลังการตกไข่ ซึ่งผนังมดลูกควรจะหนาขึ้นประมาณ 8-12 มิลลิเมตร เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อน หากไม่มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้น เยื่อบุเหล่านี้จะหลุดลอกออกมาเป็นประจำเดือนในรอบถัดไป

ข้อควรรู้สำหรับผู้มีบุตรยาก : หากตรวจพบว่าผนังมดลูกหนาเกินไป (มากกว่า 14 มิลลิเมตร) หรือบางเกินไป (น้อยกว่า 5 มิลลิเมตร) จะทำให้ตัวอ่อนฝังตัวยาก

สาเหตุของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ

ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งจากความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนตามธรรมชาติ และปัจจัยด้านสุขภาพอื่น ๆ ดังนี้

• ความผิดปกติของฮอร์โมน : การมีฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนที่มากหรือน้อยเกินไป จะส่งผลให้ผนังมดลูกหนาขึ้นผิดปกติจนไม่เหมาะแก่การฝังตัวของตัวอ่อน
• กระบวนการตั้งครรภ์ของร่างกายผิดปกติ : ในช่วงระยะลูเทียล ผนังมดลูกจะหนาขึ้นตามธรรมชาติเพื่อรอรับตัวอ่อน แต่หากหนาเกินเกณฑ์ปกติ (มากกว่า 14 มิลลิเมตร) จะกลายเป็นอุปสรรคแทน
• ปัจจัยด้านอายุ : ผู้หญิงที่อายุ 35 ปีขึ้นไป ฮอร์โมนมักเริ่มเปลี่ยนแปลงและมีความเสี่ยงที่ผนังมดลูกจะหนาผิดปกติ ทำให้ตั้งครรภ์ได้ยากขึ้นกว่าช่วงวัยสาว
• โรคและปัญหาสุขภาพ : เช่น ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) โรคเบาหวาน และโรคอ้วน ซึ่งส่งผลต่อระบบเผาผลาญและฮอร์โมนในร่างกาย
• การใช้ยาฮอร์โมนบางชนิด : การได้รับยาในกลุ่ม Selective Estrogen Receptor Modulators (SERMs) เช่น Tamoxifen หรือ Raloxifen รวมถึงการได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจนเสริมต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจกระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวเกินไป
• ช่วงวัยหมดประจำเดือน : การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงรอยต่อของวัยทอง
• ปัจจัยอื่น ๆ : เช่น การสูบบุหรี่ หรือการกลายพันธุ์ของยีนส์บางชนิด ที่มีส่วนทำให้เซลล์เติบโตผิดปกติ

 

เยื่อบุโพรงมดลูกหนาอันตรายไหม ?

การที่เยื่อบุโพรงมดลูกหนาอาจไม่ใช่เรื่องที่อันตรายเสมอไป แต่หากปล่อยไว้จนมีอาการรุนแรง อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและโอกาสในการมีลูก ดังนี้

• ภาวะมีบุตรยาก : ผลของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาต่อการตั้งครรภ์ที่เห็นได้ชัดที่สุด เนื่องจากความหนาจะทำให้ตัวอ่อนยึดเกาะได้ยากและส่งผลให้ตั้งครรภ์ไม่สำเร็จ
• ประจำเดือนผิดปกติ : ทำให้รอบเดือนมาไม่สม่ำเสมอ และอาจเกิดอาการเลือดออกผิดปกติรุนแรงจนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
• ความเสี่ยงโรคมะเร็ง : หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง เซลล์ที่หนาตัวผิดปกติอาจพัฒนาไปเป็นมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกในอนาคตได้

สังเกตอาการเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ

หากคุณกำลังวางแผนมีบุตร ควรหมั่นสังเกตอาการต้องสงสัยเหล่านี้ หากพบความผิดปกติ ควรไปปรึกษากับคลินิกมีบุตรยากเพื่อตรวจหาสาเหตุให้แน่ชัด

• ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ เช่น ประจำเดือนขาดหายไป 3-4 เดือน หรือเมื่อมีประจำเดือนแล้วมีปริมาณมากผิดปกติ
• มีอาการเลือดออกกะปริดกะปรอยทางช่องคลอดอาจพบเลือดออกระหว่างรอบเดือน หรือมีเลือดออกผิดปกตินอกช่วงมีประจำเดือน
• มีอาการที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของฮอร์โมน เช่น น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น หน้ามัน เป็นสิว หรือมีขนตามร่างกายเพิ่มมากขึ้น ซึ่งอาจพบร่วมกับภาวะฮอร์โมนไม่สมดุล เช่น PCOS
• ปวดท้องประจำเดือนรุนแรงผิดปกติมีอาการปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติ หรือปวดต่อเนื่องยาวนานกว่าที่เคยเป็น

เยื่อบุโพรงมดลูกหนารักษาอย่างไร ?

การรักษาภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ แพทย์จะเริ่มจากการตรวจวินิจฉัยเพื่อหาสาเหตุและประเมินระดับความรุนแรง โดยวิธีตรวจพื้นฐาน ได้แก่ การอัลตราซาวนด์เพื่อประเมินความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก หากพบความผิดปกติร่วมกับอาการเลือดออกทางช่องคลอดผิดปกติ แพทย์อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น การตัดชิ้นเนื้อเยื่อบุโพรงมดลูก การขูดมดลูกเพื่อนำตัวอย่างไปตรวจหรือการส่องกล้องภายในโพรงมดลูก เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม

แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรงของอาการ รวมถึงความต้องการมีบุตรของผู้ป่วย โดยแนวทางที่ใช้บ่อย ได้แก่

1. การปรับพฤติกรรมและดูแลสุขภาพร่วมกับการติดตามอาการ ในกรณีที่ความผิดปกติยังไม่รุนแรง แพทย์อาจแนะนำให้ควบคุมน้ำหนัก รับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และติดตามการเปลี่ยนแปลงของความหนาเยื่อบุโพรงมดลูกอย่างต่อเนื่อง
2. การรักษาด้วยฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน สำหรับผู้ที่อายุยังน้อยและต้องการมีบุตร แพทย์อาจพิจารณาให้ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนสังเคราะห์ เพื่อช่วยปรับสมดุลของเยื่อบุโพรงมดลูก โดยมักให้อย่างต่อเนื่องประมาณ 3-6 รอบเดือน และติดตามผลการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุโพรงมดลูกเป็นระยะ
3. การรักษาด้วยฮอร์โมนต่อเนื่องในผู้ที่มีความเสี่ยงกลับเป็นซ้ำ ในผู้ที่มีภาวะตกไข่ไม่สม่ำเสมอเรื้อรัง ภาวะน้ำหนักเกิน หรือโรคอ้วน แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยฮอร์โมนต่อเนื่อง เช่น ยาฮอร์โมนชนิดรับประทาน หรือห่วงอนามัยชนิดมีฮอร์โมน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของการกลับมาเป็นซ้ำในระยะยาว
4. การผ่าตัดในกรณีที่มีความผิดปกติรุนแรง ในผู้ที่มีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนามาก มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็ง หรือไม่ได้วางแผนมีบุตรในอนาคต แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเอามดลูกออก ซึ่งเป็นแนวทางการรักษาที่ช่วยลดความเสี่ยงของมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกในระยะยาว

แนวทางการป้องกันเยื่อบุโพรงมดลูกหนา

การดูแลสุขภาพและปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติได้ โดยแนวทางการป้องกันที่สามารถทำได้ ได้แก่

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ เพื่อรักษาสมดุลของระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกาย ไม่ให้สูงจนกระตุ้นเยื่อบุโพรงมดลูกให้หนาตัวผิดปกติ
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 20-30 นาทีต่อวัน ประมาณ 3 วันต่อสัปดาห์ เพื่อช่วยระบบเผาผลาญและสมดุลฮอร์โมน
• เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ให้ครบ 5 หมู่ และควรลดหรือรักษาระดับการบริโภคแป้งและน้ำตาลในปริมาณที่เหมาะสม
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาฮอร์โมนโดยไม่จำเป็น และควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพื่อป้องกันผลกระทบต่อสมดุลของเยื่อบุโพรงมดลูกในระยะยาว

ตรวจประเมินภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ เพื่อวางแผนการตั้งครรภ์อย่างเหมาะสมที่ VFC Center

นอกจากภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาจะส่งผลต่อโอกาสการตั้งครรภ์ที่ลดลงแล้ว ในบางกรณียังอาจเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้อีกด้วย สำหรับผู้ที่วางแผนมีบุตร หรือสงสัยว่าตนเองมีความผิดปกติเกี่ยวกับมดลูกสามารถเข้ารับคำปรึกษาแพทย์ได้ที่ VFC Centerศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V-Fertility Center) เพื่อประเมินอาการและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อช่วยให้มีลูกน้อยได้อย่างที่ตั้งใจ

 

บทความโดยนายแพทย์วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline : 082-903-2035

LINE Official : @vfccenter

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเยื่อบุโพรงมดลูกหนาและโอกาสตั้งครรภ์ (FAQs)