การปฏิสนธิเกิดขึ้นเมื่อใด ? พร้อมวิธีเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์

Key Takeaway:

การปฏิสนธิเป็นกระบวนการที่เซลล์ไข่และอสุจิรวมตัวกันจนเกิดเป็นไซโกต ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งครรภ์ โดยมักเกิดขึ้นภายในท่อนำไข่หลังจากการตกไข่ไม่นาน จากนั้นตัวอ่อนจะเคลื่อนที่ไปฝังตัวในผนังมดลูกเพื่อพัฒนาเป็นทารกในครรภ์ การทำความเข้าใจว่าการปฏิสนธิเกิดขึ้นเมื่อใด รวมถึงเรียนรู้วิธีเพิ่มโอกาสปฏิสนธิ (คำนวณวันไข่ตก) และการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม จะช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ได้มากขึ้น

การปฏิสนธิเป็นขั้นตอนสำคัญที่ทำให้เกิดการตั้งครรภ์ โดยเกิดจากการรวมตัวของไข่และอสุจิภายในร่างกายของผู้หญิง หลายคนอาจสงสัยว่าการปฏิสนธิเกิดขึ้นเมื่อใด และช่วงเวลาใดที่เหมาะสมที่สุดเพื่อช่วยเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ การทำความเข้าใจกระบวนการตั้งแต่การตกไข่ การปฏิสนธิ ไปจนถึงการฝังตัวของตัวอ่อน จะช่วยให้สามารถวางแผนมีบุตรได้อย่างเหมาะสม และเพิ่มโอกาสให้การตั้งครรภ์ประสบความสำเร็จมากขึ้น

วางแผนมีบุตรอย่างมั่นใจ พร้อมรับคำปรึกษาด้านภาวะเจริญพันธุ์ที่ VFC Center

การปฏิสนธิคืออะไร ?

การปฏิสนธิ คือกระบวนการที่เซลล์อสุจิจากเพศชายรวมตัวกับเซลล์ไข่ของเพศหญิง จนเกิดเป็นเซลล์ใหม่ที่เรียกว่า ไซโกต (Zygote) ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งครรภ์ โดยกระบวนการนี้มักเกิดขึ้นภายในท่อนำไข่ (Fallopian Tube) หลังจากที่มีการตกไข่แล้ว

เมื่ออสุจิที่แข็งแรงสามารถว่ายไปพบและผสมกับไข่ได้สำเร็จ เซลล์ไซโกตจะเริ่มแบ่งตัวและเคลื่อนที่ไปยังมดลูก ก่อนจะฝังตัวในผนังมดลูกและพัฒนาเป็นตัวอ่อนในระยะต่อไป

การปฏิสนธิมีขั้นตอนอย่างไร ?

สำหรับคำถามที่ว่า การปฏิสนธิเกิดขึ้นเมื่อใดนั้น สามารถอธิบายได้ว่า กระบวนการนี้เกิดขึ้นผ่านหลายขั้นตอนภายในระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิง ตั้งแต่การตกไข่ การเคลื่อนที่ของไข่และอสุจิ ไปจนถึงการฝังตัวของตัวอ่อน โดยมีลำดับขั้นตอนสำคัญดังนี้

การตกไข่

กระบวนการปฏิสนธิเริ่มต้นจากการตกไข่ ซึ่งเป็นช่วงที่ไข่ในรังไข่เจริญเติบโตเต็มที่และหลุดออกจากถุงน้ำหุ้มไข่ จากไข่หลายใบในรังไข่ มักมีเพียง 1 ใบที่ถูกปล่อยออกมา จากนั้นไข่จะเคลื่อนที่เข้าสู่ท่อนำไข่ โดยทั่วไปการตกไข่มักเกิดขึ้นประมาณ 14 วันก่อนมีประจำเดือนในรอบถัดไป

การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน

เมื่อเกิดการตกไข่ ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนสำคัญ เช่น เอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน ซึ่งช่วยให้ผนังมดลูกหนาตัวขึ้น มีเลือดมาเลี้ยงมากขึ้น เป็นเสมือนการเตรียมความพร้อมให้แก่มดลูกสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อนหากเกิดการปฏิสนธิ

การเคลื่อนที่ของไข่เพื่อรอปฏิสนธิ

ไข่ที่หลุดออกมาจากรังไข่ จะเคลื่อนตัวไปตามท่อนำไข่ ด้วยความช่วยเหลือจากการบีบตัวของกล้ามเนื้อท่อนำไข่ และการโบกพัดของซีเลีย ซึ่งเป็นขนเล็ก ๆ ภายในท่อนำไข่ หลายคนอาจสงสัยว่าแล้วอสุจิเข้าผสมกับไข่ที่หลังจากไข่หลุดออกจากรังไข่ ไข่จะเคลื่อนที่ไปตามท่อนำไข่ โดยอาศัยการบีบตัวของกล้ามเนื้อท่อนำไข่และการเคลื่อนไหวของขนขนาดเล็กที่เรียกว่า ซีเลีย (Cilia) ภายในท่อ

โดยไข่มักจะไปรอการปฏิสนธิบริเวณส่วนปลายของท่อนำไข่ที่เรียกว่า แอมพูลลา (Ampulla) และสามารถรอการผสมกับอสุจิได้ประมาณ 12-24 ชั่วโมง หากไม่มีอสุจิเข้ามาในช่วงเวลานี้ ไข่ก็จะสลายตัวไปตามธรรมชาติ

การปฏิสนธิ

หลังการมีเพศสัมพันธ์ อสุจิจำนวนมากจะเคลื่อนที่ผ่านปากมดลูกเข้าสู่ท่อนำไข่ แต่อสุจิที่แข็งแรงและว่ายเร็วที่สุดเพียงตัวเดียวเท่านั้นที่สามารถเจาะผ่านชั้นโปรตีนที่ห่อหุ้มไข่เข้าไปได้

เมื่ออสุจิเข้าสู่ไข่สำเร็จ ไข่จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเพื่อป้องกันไม่ให้อสุจิตัวอื่นเข้ามาได้อีก จากนั้นนิวเคลียสของไข่และอสุจิจะรวมตัวกันกลายเป็นเซลล์ใหม่ที่เรียกว่า ไซโกต (Zygote)

ระยะฝังตัว

หลังจากเกิดการปฏิสนธิแล้ว ไซโกตจะเริ่มแบ่งตัวอย่างต่อเนื่องและพัฒนาเป็นบลาสโตซิสต์ (Blastocyst) ระหว่างการเคลื่อนที่จากท่อนำไข่เข้าสู่มดลูก

เมื่อถึงมดลูก บลาสโตซิสต์จะฝังตัวลงในผนังมดลูก ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญที่ทำให้การตั้งครรภ์เริ่มต้นขึ้น และตัวอ่อนจะพัฒนาเติบโตต่อไปในครรภ์ของคุณแม่

การปฏิสนธิเกิดขึ้นเมื่อใด ใช้เวลากี่วัน ?

การปฏิสนธิสามารถเกิดขึ้นได้ไม่นานหลังจากการตกไข่ หากมีอสุจิเดินทางไปพบกับไข่ภายในท่อนำไข่ โดยไข่ที่ตกออกมาจะสามารถรอการผสมกับอสุจิ หากในช่วงเวลานี้มีอสุจิที่แข็งแรงเดินทางมาถึง ก็อาจเกิดการปฏิสนธิขึ้นได้ทันที

หลังจากอสุจิผสมกับไข่และเกิดเป็นไซโกตแล้ว เซลล์จะเริ่มแบ่งตัวและค่อย ๆ เคลื่อนที่จากท่อนำไข่เข้าสู่มดลูก จากนั้นตัวอ่อนจะฝังตัวลงในผนังมดลูก ซึ่งกระบวนการปฏิสนธิไปจนถึงการฝังตัว มักใช้เวลาประมาณ 6-10 วัน

แต่หากนับรวมกระบวนการทั้งหมด ตั้งแต่ช่วงตกไข่ไปจนถึงการฝังตัวของตัวอ่อน อาจใช้เวลาประมาณ 1-2 สัปดาห์ ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งครรภ์อย่างสมบูรณ์

วิธีเพิ่มความสำเร็จในการปฏิสนธิ

หากคู่แต่งงานต้องการเพิ่มโอกาสให้เกิดการปฏิสนธิและตั้งครรภ์ได้สำเร็จ การวางแผนช่วงเวลาที่เหมาะสมร่วมกับการดูแลสุขภาพร่างกายให้พร้อมถือเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะการรู้ช่วงเวลาที่ไข่ตก ซึ่งเป็นช่วงที่มีโอกาสตั้งครรภ์สูงที่สุด

การคำนวณระยะไข่ตก

การติดตามรอบเดือนและคำนวณวันไข่ตกเป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสามารถทำได้ดังนี้

• ติดตามรอบเดือนโดยใช้ปฏิทินหรือแอปพลิเคชันบันทึกวันที่มีประจำเดือน เพื่อช่วยคำนวณรอบเดือนอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งโดยทั่วไปผู้หญิงมักมีรอบเดือนประมาณ 28 วัน
• คำนวณวันไข่ตก โดยปกติไข่จะตกประมาณ 14 วันก่อนรอบเดือนครั้งถัดไป ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาที่มีโอกาสเกิดการปฏิสนธิสูง
• เมื่อทราบช่วงไข่ตกแล้ว ควรมีเพศสัมพันธ์ในช่วง 2-3 วันก่อนและหลังการตกไข่ ซึ่งเป็นช่วงที่เรียกว่า Fertile Window และช่วยเพิ่มโอกาสให้การปฏิสนธิและการตั้งครรภ์เกิดขึ้นได้มากขึ้น

ปรับพฤติกรรม ลดปัจจัยเสี่ยง

การดูแลสุขภาพและปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันมีส่วนสำคัญต่อความสำเร็จของการปฏิสนธิ เนื่องจากช่วยเพิ่มคุณภาพของไข่และอสุจิ รวมถึงรักษาสมดุลของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์ โดยสามารถเริ่มต้นได้จากวิธีต่อไปนี้

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เพราะน้ำหนักตัวที่มากหรือน้อยเกินไปอาจส่งผลต่อสมดุลของฮอร์โมนและการตกไข่
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เพื่อให้ระบบต่าง ๆ ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • ผักใบเขียว ถั่ว และปลาช่วยเสริมสร้างคุณภาพของไข่และอสุจิ
  • กรดไขมันโอเมก้า 3ช่วยส่งเสริมการไหลเวียนของเลือดและปรับปรุงการทำงานของฮอร์โมน
• เสริมสารอาหารที่จำเป็น เพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของร่างกาย
  • โฟลิกแอซิด ช่วยสนับสนุนพัฒนาการของตัวอ่อนในระยะแรก
  • ซิงก์และซีลีเนียม ช่วยส่งเสริมคุณภาพของอสุจิ
• จัดการความเครียด เพราะความเครียดอาจทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งส่งผลรบกวนการทำงานของระบบสืบพันธุ์
• จำกัดปริมาณคาเฟอีน เนื่องจากการบริโภคเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากเกินไป อาจไปกระทบต่อสมดุลของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์
• หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ เพราะการดื่มเป็นประจำหรือในปริมาณมากอาจลดคุณภาพของไข่และอสุจิ รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงของภาวะมีบุตรยาก
• หยุดสูบบุหรี่ เนื่องจากสารเคมีในบุหรี่สามารถทำให้คุณภาพของไข่และอสุจิลดลงได้

การดูแลสุขภาพและปรับพฤติกรรมเหล่านี้ไม่เพียงช่วยเพิ่มโอกาสในการปฏิสนธิและการตั้งครรภ์เท่านั้น แต่ยังส่งผลดีต่อสุขภาพของทั้งว่าที่คุณพ่อและคุณแม่ในระยะยาวอีกด้วย

สอบถามบริการตรวจประเมินภาวะเจริญพันธุ์และวางแผนการตั้งครรภ์ได้ที่ VFC Center

สำหรับคู่แต่งงานที่ต้องการเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ การเข้ารับการวินิจฉัยและขอคำปรึกษาจะช่วยให้สามารถวางแผนการมีบุตรได้อย่างเหมาะสม ที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V-Fertility Center) เป็นคลินิกมีบุตรยากที่ได้รับการรับรองจากราชวิทยาลัยสูตินรีเวชแห่งประเทศไทย พร้อมดูแลโดยทีมแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย เพื่อช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย

 

บทความโดย แพทย์วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร 

Hotline: 082-903-2035

LINE Official: @vfccenter

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปฏิสนธิและการตั้งครรภ์ (FAQs)