มีน้ำในโพรงมดลูก ใส่ตัวอ่อนได้ไหม กระทบการตั้งครรภ์หรือไม่ ?

Key takeaway / Summary of topic answer

ภาวะน้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อน เป็นหนึ่งในปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนในกระบวนการทำ ICSI เนื่องจากของเหลวที่สะสมภายในโพรงมดลูกอาจไปรบกวนสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการยึดเกาะของตัวอ่อน การประเมินอย่างละเอียดก่อนตัดสินใจใส่ตัวอ่อนจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในกระบวนการรักษา เนื่องจากมีส่วนช่วยเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการตั้งครรภ์ให้มากยิ่งขึ้น

การเตรียมตัวใส่ตัวอ่อนเป็นช่วงเวลาสำคัญของกระบวนการทำเด็กหลอดแก้ว ซึ่งในขั้นตอนนี้มดลูกจะต้องมีความพร้อมที่สุดสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อน แต่ในบางรอบการรักษากลับตรวจพบว่าคุณแม่เกิดภาวะน้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อน ทำให้หลาย ๆ คนเป็นกังวลว่าจะกระทบต่อโอกาสตั้งครรภ์มากน้อยเพียงใด ?

แม้ว่าในบางกรณี ของเหลวในโพรงมดลูกจะมีปริมาณเพียงเล็กน้อย แต่ในทางการแพทย์ โพรงมดลูกควรเป็นพื้นที่ที่เยื่อบุแนบชิดกัน ไม่มีสิ่งคั่นกลาง การมีของเหลวสะสมอยู่ จะไปรบกวนกระบวนการฝังตัวของตัวอ่อนโดยตรง ดังนั้นก่อนตัดสินใจย้ายตัวอ่อน แพทย์จำเป็นต้องประเมินอย่างละเอียดทุกครั้ง

วางแผนรอบใส่ตัวอ่อนอย่างมั่นใจกับทีมแพทย์ VFC Center

น้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อน คืออะไร ?

ภาวะน้ำในโพรงมดลูก คือ การพบของเหลวสะสมอยู่ภายในโพรงมดลูกจากการอัลตราซาวนด์ในช่วงเตรียมผนังมดลูก โดยปกติแล้วโพรงมดลูกควรเป็นช่องว่างที่แห้งและผนังเยื่อบุแนบชิดกัน เพื่อให้ตัวอ่อนสามารถยึดเกาะและฝังตัวได้อย่างมั่นคง

เมื่อมีของเหลวคั่นกลางระหว่างผนังเยื่อบุ อาจทำให้ตัวอ่อนลอยตัวหรือไม่สามารถแนบติดผนังมดลูกได้เต็มที่ ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้แพทย์ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบก่อนย้ายตัวอ่อน

ลักษณะของของเหลวที่พบได้บ่อย

ลักษณะของน้ำในโพรงมดลูกที่พบได้ทั่วไปมีดังนี้

• น้ำใส มักสัมพันธ์กับการตอบสนองต่อฮอร์โมนเอสโตรเจนที่สูง หรือมีการไหลย้อนของของเหลวจากท่อนำไข่
• น้ำขุ่นหรือมีตะกอน อาจบ่งชี้ถึงการอักเสบ การติดเชื้อ หรือมีเลือดเก่าค้างอยู่
• ปริมาณเล็กน้อย (Minimal) บางครั้งอาจหายไปเองเมื่อใกล้วันย้ายตัวอ่อน
• ปริมาณมากจนเห็นเป็นช่องดำชัดเจน (Fluid pocket) มักเป็นสัญญาณที่ต้องพิจารณาเลื่อนรอบการฝังตัว

สาเหตุที่ทำให้เกิดน้ำในโพรงมดลูก

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีที่มา ซึ่งสาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ภาวะท่อนำไข่บวมน้ำ เป็นภาวะที่น้ำจากท่อนำไข่ที่เกิดการอักเสบไหลย้อนเข้าสู่โพรงมดลูก ซึ่งของเหลวชนิดนี้อาจมีผลเสียต่อตัวอ่อน
• ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกอักเสบเรื้อรัง ทำให้เยื่อบุหลั่งสารคัดหลั่งออกมามากผิดปกติ
• มีพังผืด ติ่งเนื้อ หรือสิ่งกีดขวางภายในมดลูก จึงไปรบกวนการระบายของเหลว
• ผลจากฮอร์โมนในรอบเตรียมผนังมดลูก โดยเฉพาะรอบที่ได้รับเอสโตรเจนในปริมาณสูง

กลุ่มเสี่ยงที่อาจพบภาวะนี้

• ผู้ที่มีประวัติปีกมดลูกอักเสบ หรือเคยผ่าตัดในอุ้งเชิงกราน
• ผู้ที่เป็น PCOS (ถุงน้ำในรังไข่หลายใบ) ซึ่งมักตอบสนองต่อยาฮอร์โมนรุนแรง
• ผู้ที่มีพังผืดในมดลูกจากการแท้งหรือผ่าตัดเนื้องอกมดลูก
• ผู้ป่วยเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) จนมีภาวะอักเสบในอุ้งเชิงกราน

มีน้ำในมดลูก ใส่ตัวอ่อนได้ไหม ?

สำหรับคำถามที่ว่า “หากมีน้ำในมดลูก จะสามารถใส่ตัวอ่อนได้ไหม ?” คำตอบคือ “ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและสาเหตุ” เพราะโดยทั่วไป หากยังมีน้ำปริมาณมากค้างอยู่ในโพรงมดลูก แพทย์มักไม่แนะนำให้ใส่ตัวอ่อน เนื่องจากอาจไปลดโอกาสการฝังตัวของตัวอ่อนได้ อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจไม่ได้ดูแค่ปริมาณน้ำเท่านั้น แต่ต้องพิจารณาร่วมกับปัจจัยสำคัญอื่น ๆ ด้วย เช่น

• ความคงตัวของน้ำ (Persistence) หากดูดออกแล้วกลับมาสะสมใหม่ แสดงว่ายังมีแหล่งกำเนิดที่ไม่ได้แก้ไข
• ความพร้อมของผนังมดลูก ต้องมีความหนาประมาณ 8-12 มม. และเรียงตัวแบบ 3 ชั้น (Triple Line)

กรณีที่ “อาจ” ใส่ตัวอ่อนได้

• เมื่อมีน้ำเพียงเล็กน้อย และผลอัลตราซาวนด์ในวันใส่ตัวอ่อนพบว่าน้ำแห้งไปเอง
• น้ำในโพรงมดลูกที่เกิดจากปฏิกิริยาของยาฮอร์โมนชั่วคราว เมื่อดูดออกแล้วมดลูกแห้งสนิทและไม่ซึมออกมาอีก

กรณีที่ “ควร” เลื่อนรอบใส่ตัวอ่อน

• หากสงสัยว่ามีภาวะท่อนำไข่บวมน้ำ : เนื่องจากน้ำที่เกิดจากภาวะนี้เป็นพิษต่อตัวอ่อนโดยตรง ต่อให้ใส่ตัวอ่อนเกรดดีแค่ไหน โอกาสติดก็น้อยมาก
• น้ำกลับมาสะสมซ้ำซาก : บ่งบอกถึงการอักเสบเรื้อรังที่ต้องใช้เวลารักษา

ในสถานการณ์เหล่านี้ แพทย์มักแนะนำให้แช่แข็งตัวอ่อนไว้ก่อน แล้วรักษาที่ต้นเหตุให้เรียบร้อย เพื่อเพิ่มโอกาสความสำเร็จในรอบถัดไป แทนการเสี่ยงย้ายตัวอ่อนในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม

แนวทางรักษาและการเตรียมตัวก่อนใส่ตัวอ่อน

เมื่อเข้าใจสาเหตุของภาวะน้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อนแล้ว เป้าหมายของการรักษาคือการทำให้โพรงมดลูกกลับมาอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการฝังตัวของตัวอ่อนมากที่สุด เพื่อลดผลกระทบของน้ำในโพรงมดลูกกับการฝังตัวของตัวอ่อนในรอบการรักษาครั้งถัดไป

วิธีรักษาภาวะน้ำในโพรงมดลูก

• การดูดน้ำออก : ใช้เข็มขนาดเล็กดูดของเหลวออกผ่านทางช่องคลอด หากทำแล้วน้ำไม่กลับมาสะสมใหม่ ก็สามารถดำเนินการย้ายตัวอ่อนตามกำหนดการเดิมได้
• การรักษาด้วยยา : หากสงสัยว่าเกิดการอักเสบของเยื่อบุโพรงมดลูก (Endometritis) แพทย์จะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะ เพื่อลดการติดเชื้อและการสร้างของเหลวผิดปกติ
• การผ่าตัดท่อนำไข่ : หากต้นเหตุคือน้ำจากภาวะท่อนำไข่บวมน้ำ การผ่าตัดหนีบหรือตัดท่อนำไข่ข้างที่มีปัญหาออก จะช่วยลดการไหลย้อนของของเหลวเข้าสู่โพรงมดลูกได้

การติดตามและเตรียมความพร้อม

• อัลตราซาวนด์ซ้ำ : เพื่อติดตามปริมาณน้ำอย่างใกล้ชิดในช่วงก่อนวันนัดย้ายตัวอ่อน
• ปรับสูตรฮอร์โมน : หากพบว่าการตอบสนองต่อยาเตรียมผนังมดลูกเป็นสาเหตุของการเกิดน้ำ แพทย์อาจปรับวิธีการเตรียมมดลูก หรือเปลี่ยนไปใช้รอบธรรมชาติ (Natural Cycle)
• ส่องกล้องโพรงมดลูก : ในกรณีที่พบภาวะน้ำในโพรงมดลูกซ้ำซาก การส่องกล้องจะช่วยให้เห็นความผิดปกติภายใน เช่น พังผืดหรือติ่งเนื้อ และสามารถทำการรักษาไปพร้อมกันได้

คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ : “ไม่ควรฝืนใส่ตัวอ่อนในวันที่มดลูกยังไม่พร้อม” เนื่องจากตัวอ่อนแต่ละตัวผ่านกระบวนการทำ ICSI มาอย่างยากลำบาก การรอเวลาอีกเพียง 1-2 เดือน เพื่อให้สภาพโพรงมดลูกเหมาะสมก่อนย้าย อาจเพิ่มโอกาสความสำเร็จในการตั้งครรภ์ได้มากกว่า

ตรวจวิเคราะห์หาสาเหตุของภาวะมีบุตรยาก ก่อนวางแผนการรักษาที่ VFC Center

วางแผนมีบุตรอย่างอุ่นใจ VFC Center พร้อมให้บริการ 

หากเป็นกังวลว่า ในขั้นตอนการทำ ICSI จะต้องเจอกับภาวะน้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อน การเข้ารับการรักษาที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V-Fertility Center) จะทำให้คุณรู้สึกอุ่นใจ ด้วยการรับรองมาตรฐานระดับสากลด้านการรักษาผู้มีบุตรยากแห่งแรกของโลก (CCPC) ภายใต้มาตรฐาน JCI ซึ่งพร้อมให้บริการอย่างครอบคลุม ตั้งแต่การวางแผนการรักษาโดยสูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ไปจนถึงมีทีมนักวิทยาศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญด้านการเลี้ยงตัวอ่อนในห้องปฏิบัติการมาตรฐานสูง ที่จะคอยใส่ใจคุณในทุกกระบวนการรักษา

บทความโดย แพทย์วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ ได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline: 082-903-2035

LINE Official: @vfccenter

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะน้ำในโพรงมดลูกก่อนใส่ตัวอ่อน (FAQs)