อสุจิไม่แข็งแรงรู้ได้อย่างไร ทำให้ท้องได้หรือไม่ ?

Key Takeaway

ภาวะมีบุตรยากจากฝ่ายชาย มักมีสาเหตุมาจากอสุจิไม่แข็งแรง ซึ่งเกิดได้จากทั้งพฤติกรรม (สูบบุหรี่, ดื่มเหล้า, ความเครียด, โรคอ้วน) และปัจจัยสุขภาพ (ฮอร์โมนต่ำ, โรคประจำตัว) แม้อสุจิจะไม่สมบูรณ์แต่ยังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ผ่านการตรวจวิเคราะห์คุณภาพอสุจิ (Semen Analysis) และใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์เข้าช่วย เช่น การทำ ICSI ซึ่งเหมาะกับผู้ที่มีอสุจิคุณภาพต่ำ นอกจากนี้ การเก็บอสุจิด้วยวิธี PESA/TESE ยังเหมาะสำหรับผู้ที่ไม่พบตัวอสุจิในน้ำเชื้อ เพื่อคัดกรองอสุจิที่สมบูรณ์ที่สุดสู่การนำไปปฏิสนธิกับไข่โดยตรง ช่วยเพิ่มโอกาสในการมีลูกให้สำเร็จ

คู่แต่งงานที่อยู่ร่วมกันมานาน และพยายามที่จะมีลูกด้วยวิธีธรรมชาติแต่ยังไม่ประสบผลสำเร็จ อาจมีสาเหตุมาจากภาวะมีลูกยาก ซึ่งสามารถเกิดได้จากความผิดปกติของทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง จึงจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อหาแนวทางในการรักษาภาวะมีบุตรยากต่อไป

อย่างไรก็ดี หลายคนคงเคยได้ยินว่า ถ้าฝ่ายชายอสุจิไม่แข็งแรง ก็เป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะมีบุตรยากเช่นกัน ในบทความนี้ เราจะพาไปไขข้อสงสัยกันว่า ถ้าอสุจิไม่แข็งแรงจะทำให้ท้องได้หรือไม่ รวมถึงภาวะอสุจิไม่แข็งแรงเป็นอย่างไร และจะมีวิธีไหนที่จะช่วยเพิ่มโอกาสในการมีลูกได้บ้าง

อสุจิไม่แข็งแรงเกิดจากอะไร ?

อสุจิไม่แข็งแรง เป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะมีลูกยากในฝ่ายชาย ซึ่งเกิดได้จากหลายปัจจัย ดังนี้

ฮอร์โมนเพศชายต่ำ

เนื่องจากฮอร์โมนเพศชาย ที่ผลิตจากลูกอัณฑะ เป็นตัวกระตุ้นสำคัญในการสร้างอสุจิ แต่หากฮอร์โมนเพศชายต่ำ ปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุภาวะมีบุตรยากที่ VFC Centerปริมาณการสร้างอสุจิก็จะลดน้อยลง ส่งผลให้โอกาสในการทำให้ฝ่ายหญิงตั้งครรภ์ได้ยากยิ่งขึ้น

โรคบางชนิด

หากฝ่ายชายได้รับความเจ็บป่วยจากโรคบางชนิด เช่น โรคเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง โรคตับแข็ง สามารถทำให้การหลั่งฮอร์โมนต่าง ๆ ในร่างกายผิดปกติ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อระบบสืบพันธุ์ได้

ความเครียด

การสะสมของฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งหลั่งออกมาในขณะที่ร่างกายมีความเครียด จะส่งผลกระทบต่อฮอร์โมนเพศ ทำให้อสุจิมีคุณภาพต่ำและจำนวนลดน้อยลง

สารเคมีบางชนิด

ถ้าร่างกายได้รับสารเคมีบางชนิดมากเกินไป ไม่ว่าจะเป็นยาฆ่าแมลง สารตะกั่ว สารไบฟีนอลเอจากพลาสติกแข็ง กระป๋องอะลูมิเนียม และสะสมอยู่ภายในร่างกายเป็นเวลานาน จะส่งผลต่อการเคลื่อนที่ของอสุจิ นำมาซึ่งปัญหาในการปฏิสนธิได้

น้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน

สำหรับคนที่เป็นโรคอ้วน น้ำหนักตัวเกินเกณฑ์มาตรฐาน จะทำให้เกิดภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ และเสี่ยงเกิดการอักเสบในร่างกายได้ง่าย ส่งผลให้การผลิตและเจริญเติบโตของอสุจิผิดปกติ รวมถึงประสิทธิภาพในการปฏิสนธิลดลง

การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์

พฤติกรรมการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ เป็นการนำสารพิษเข้าสู่ร่างกาย ส่งผลให้การทำงานของฮอร์โมนเพศชายผิดปกติ รวมถึงยังจะส่งผลต่อความแข็งแรงของอสุจิอีกด้วย

>> อ่านเพิ่มเติม 7 พฤติกรรมเสี่ยงมีบุตรยาก อยากมีลูกต้องเลี่ยง!

ส่วนคนที่อาจสงสัยว่าแล้วถ้าน้ำอสุจิน้อย จะทำให้มีลูกยากหรือไม่ ต้องบอกว่า มีโอกาสที่จะตั้งท้องได้ แต่ควรได้รับการวินิจฉัยหาสาเหตุที่ทำให้อสุจิไม่แข็งแรง เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม และเพิ่มโอกาสในการตั้งท้องต่อไป

ปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุภาวะมีบุตรยากที่ VFC Center

อสุจิไม่แข็งแรง รู้ได้อย่างไร ?

สำหรับผู้ชายที่มีลูกยาก และต้องการจะรู้ว่าอสุจิของตนเองมีปัญหาหรือไม่ สามารถรู้ได้ด้วยการตรวจวิเคราะห์คุณภาพของอสุจิ (Semen Analysis) ซึ่งเป็นการตรวจสุขภาพและองค์ประกอบของอสุจิ โดยแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ซึ่งทำได้ด้วย 2 วิธี คือ

• การตรวจด้วยตาเปล่า (Macroscopic Examination) โดยจะพิจารณาปริมาตร ความหนืด ความเป็นกรด-ด่าง และการละลายตัว

• การตรวจภายใต้กล้องจุลทรรศน์ (Microscopic Examination) โดยพิจารณาว่าอสุจิมีการเคลื่อนที่ช้าหรือเร็ว รวมถึงท่าทางในการเคลื่อนที่และรูปร่างของอสุจิด้วย

จากการทดสอบทั้ง 2 วิธีนี้ จะทำให้ได้ผลลัพธ์ที่นำไปวิเคราะห์หาภาวะผู้มีบุตรยากต่อไป โดยผลที่ได้จะมีดังต่อไปนี้

• ผลลัพธ์ด้านปริมาตร ซึ่งปกติแล้วการหลั่งอสุจิหนึ่งครั้ง จะต้องมีปริมาณ 2-6 มิลลิลิตร แต่ถ้าน้อยกว่า 1.5 มิลลิลิตร ก็อาจเสี่ยงต่อการเกิดความบกพร่องที่อัณฑะ หรือท่อนำอสุจิตีบหรือตันได้
• ผลลัพธ์ด้านปริมาณ โดยต้องมีความเข้มข้นของตัวอสุจิมากกว่าหรือเท่ากับ 15 ล้านตัว/มิลลิเมตร อีกทั้งต้องมีการเคลื่อนไหวที่เป็นปกติ ว่ายเก่ง ซึ่งอสุจิที่แข็งแรงต้องมีมากกว่าร้อยละ 40 ของอสุจิทั้งหมด
• ผลลัพธ์ด้านรูปร่าง โดยรูปร่างของอสุจิต้องมีส่วนหัวเป็นวงรี ส่วนลำตัวป้อมสั้นกว่าหางเล็กน้อย และส่วนหางจะยาวกว่าส่วนหัว และเรียวเล็กกว่า ซึ่งควรมีอสุจิรูปร่างปกติไม่น้อยกว่าร้อยละ 4 ของทั้งหมด

นอกจากนี้ ยังมีการตรวจเลือดเพื่อดูความผิดปกติของฮอร์โมน ซึ่งเป็นการประเมินจากฮอร์โมนที่มีผลต่อการสร้างอสุจิ หากพบว่ามีฮอร์โมน FSH (Follicular-stimulating hormone) สูง จะเป็นสัญญาณว่าลูกอัณฑะมีความผิดปกติ และไม่สามารถผลิตอสุจิได้ หรือหากพบว่ามีฮอร์โมนเพศต่ำ ก็จะสื่อว่าต่อมใต้สมองมีความผิดปกติ ส่งผลให้การผลิตอสุจิลดน้อยลงด้วยเช่นกัน

อสุจิไม่แข็งแรง ทำให้ท้องได้ไหม ต้องทำอย่างไร ?

ในส่วนของวิธีที่จะเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ สำหรับผู้ที่มีภาวะอสุจิไม่แข็งแรง แต่ยังมีตัวอสุจิอยู่ในน้ำเชื้อ สามารถใช้วิธีการทำอิ๊กซี่ หรือ Intracytoplasmic Sperm Injection (ICSI) เพื่อเพิ่มโอกาสให้กับการตั้งครรภ์ได้ ซึ่งในกระบวนการนี้ แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ จะทำการเก็บน้ำเชื้อและคัดเอาอสุจิตัวที่ดีที่สุด มาฉีดไปยังไข่ที่สมบูรณ์ของฝ่ายหญิงโดยตรง เพื่อให้เกิดการปฏิสนธิ แล้วจึงนำไปเพาะเลี้ยง จากนั้นรอเวลานำตัวอ่อนกลับเข้าสู่โพรงมดลูก เพื่อการเจริญเติบโตเป็นทารกในครรภ์ต่อไป

ฝ่ายชายไม่มีตัวอสุจิในน้ำเชื้อ อยากมีลูกต้องทำอย่างไร ?

อีกหนึ่งสาเหตุของภาวะมีบุตรยากในฝ่ายชาย คือภาวะน้ำเชื้อไม่มีอสุจิ เนื่องจากการอุดตันของท่อนำอสุจิ หรือความผิดปกติของลูกอัณฑะ แต่สามารถเพิ่มโอกาสในการมีลูกได้ โดยแพทย์จะใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์เพื่อเก็บอสุจิจากฝ่ายชายโดยตรงด้วย 2 วิธี คือ

• การใช้เข็มเจาะไปที่ท่อพักอสุจิ PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration) เป็นการเอาเข็มแทงผ่านผิวหนังเข้าไปยังท่อพักน้ำเชื้อ เพื่อดูดเอาอสุจิออกมาโดยตรง แล้วนำเอาอสุจิมาปฏิสนธิด้วยกระบวนการ ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection)
• การผ่าตัดเอาอสุจิออกจากเนื้ออัณฑะ TESE (Testicular Sperm Extraction) เป็นการตัดเนื้ออัณฑะขนาดเล็กออกมา และทำการคัดแยกอสุจิที่อยู่บริเวณเนื้ออัณฑะ โดยใช้กล้องจุลทรรศน์ จากนั้นจะนำอสุจิที่ได้ไปเข้าสู่กระบวนการ ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) เช่นกัน

ปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุภาวะมีบุตรยากที่ VFC Center

สำหรับผู้ที่มีภาวะมีบุตรยาก และต้องการเพิ่มโอกาสในการมีบุตร สามารถมารับการตรวจหรือเก็บเชื้ออสุจิด้วยวิธี PESA หรือทำ TESE เพื่อเพิ่มโอกาสการมีบุตร โดยแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ได้ที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร (V Fertility Center) เราพร้อมให้บริการครอบคลุมทั้งให้คำปรึกษา ตรวจวินิจฉัย และให้การรักษาด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย ห้องปฏิบัติการได้มาตรฐานระดับสากล

บทความโดย นายแพทย์ วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline: 082-903-2035

LINE Official: @vfccenter

ข้อมูลอ้างอิง

1. ลักษณะเสี่ยงต่อการมีบุตรยาก ที่แพทย์อยากบอก. สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2569 จาก https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/พฤติกรรมเสี่ยงต่อการมี/?fbclid=IwAR2OWaRbpEcQkInaNJFa-D6gHKpCpO_LAVXHhrrO29tKMP93u33u3DvPsLY

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการมีอสุจิไม่แข็งแรง (FAQs)