บำรุงและเพิ่มคุณภาพอสุจิ ก่อนทำ PESA, TESA, TESE, MESA

Key Takeaway :

สำหรับคู่สมรสที่กำลังวางแผนครอบครัว และต้องการเพิ่มโอกาสสำเร็จในการตั้งครรภ์ จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับคุณภาพอสุจิ ควบคู่กับคุณภาพของไข่ โดยเฉพาะในคู่รักที่ใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ เช่น IUI, IVF หรือ ICSI เพราะอสุจิที่มีจำนวนน้อย การเคลื่อนที่ไม่ปกติ หรือมีรูปร่างผิดแปลกไป จะลดโอกาสการตั้งครรภ์ลงอย่างมาก การดูแลสุขภาพ ปรับพฤติกรรม ลดปัจจัยเสี่ยง และเสริมสารอาหารที่จำเป็น เช่น ซิงก์ วิตามิน และแร่ธาตุต่าง ๆ รวมถึงการเลือกรับประทานอาหารบำรุงอสุจิ สามารถช่วยเพิ่มคุณภาพอสุจิได้ นอกจากนี้ ในกรณีที่มีปัญหาการหลั่งน้ำเชื้อ ยังสามารถใช้วิธีเก็บอสุจิทางการแพทย์ เช่น PESA, TESA, TESE และ MESA โดยการเตรียมตัวอย่างเหมาะสมและปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์จะช่วยเพิ่มโอกาสในการมีบุตรอย่างมีคุณภาพและปลอดภัย

การวางแผนครอบครัว เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การมีบุตร “คุณภาพของอสุจิ” ถือเป็นกุญแจสำคัญไม่แพ้ความสมบูรณ์ของไข่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคู่รักที่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ เช่น การฉีดเชื้อเข้าโพรงมดลูก (IUI) หรือการทำเด็กหลอดแก้วด้วยกระบวนการ IVF หรือ ICSI ซึ่งจำเป็นต้องคัดเลือกอสุจิที่แข็งแรง เพื่อปฏิสนธิกับไข่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แต่หากอสุจิมีความผิดปกติ ทั้งในด้านจำนวน การเคลื่อนที่ หรือรูปร่าง โอกาสที่จะประสบความสำเร็จในการตั้งครรภ์ก็จะลดน้อยลง ดังนั้นการบำรุงน้ำอสุจิให้สมบูรณ์จึงเป็นขั้นตอนที่ไม่ควรมองข้าม ทั้งนี้นอกจากการเก็บอสุจิเพื่อใช้ในเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์แล้ว ยังรวมไปถึงการเตรียมความพร้อมสำหรับกระบวนการเก็บเชื้ออสุจิโดยตรงจากอัณฑะด้วยวิธีทางการแพทย์ เช่น PESA, TESA, TESE และ MESA ด้วย

สำหรับการเพิ่มคุณภาพอสุจิ สามารถทำได้ด้วยการดูแลตัวเองและเสริมสารอาหารที่จำเป็น ก็จะช่วยเพิ่มโอกาสในการเป็นคุณพ่อและสร้างครอบครัวที่สมบูรณ์ได้สำเร็จ

ปรึกษาเกี่ยวกับภาวะมีบุตรยาก ที่ VFC Center

ปัจจัยเสี่ยงอสุจิไม่แข็งแรง มีอะไรบ้าง ?

ปัญหาอสุจิมีความผิดปกติ เกิดได้จากหลากหลายปัจจัยด้วยกัน ซึ่งที่พบได้เป็นส่วนใหญ่ คือ

• น้ำหนักตัวที่มากเกินไป ทำให้ปริมาณน้ำอสุจิ และคุณภาพของอสุจิลดน้อยลง
• ความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด
• ความผิดปกติจากการทำงานของต่อมไร้ท่อ
• การใช้ยา จำพวกเคมีบำบัด หรือสารเคมีบางชนิด
• ความผิดปกติของภูมิคุ้มกัน
• การดื่มสุรา สูบบุหรี่ ทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนได้น้อย จนทำให้การสร้างตัวอสุจิน้อยลงไปด้วย
• ความเครียด ที่ส่งผลต่อฮอร์โมนที่ใช้ในการสร้างอสุจิ
• การออกกำลังกายที่มากเกินไป ทำให้ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนต่ำ ส่งผลต่อการผลิตอสุจิที่ลดลง

สารอาหารและแร่ธาตุที่สำคัญต่อการบำรุงอสุจิ

1. ซิงก์ (Zinc)

ซิงก์ (Zinc) บำรุงน้ำอสุจิได้ เนื่องจากซิงก์มีคุณสมบัติช่วยส่งเสริมการสร้างอสุจิ ทำให้น้ำอสุจิมีความเข้มข้นมากขึ้น และยังช่วยให้อสุจิเคลื่อนที่ได้ไวมากขึ้น แต่หากร่างกายได้รับซิงก์ที่ต่ำเกินไป อาจจะส่งผลต่อปริมาณฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน และคุณภาพของน้ำเชื้อ

2. แอล-อาร์จินีน (L-Arginine)

แอล-อาร์จินีน (L-Arginine) เป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่งที่มีประโยชน์ และสำคัญต่อระบบสืบพันธุ์ของผู้ชาย โดยช่วยเพิ่มปริมาณความเข้มข้นของน้ำอสุจิ และเพิ่มการเคลื่อนที่ของอสุจิให้ดียิ่งขึ้น

3. ซีลีเนียม (Selenium)

ซีลีเนียม (Selenium) เป็นแร่ธาตุชนิดหนึ่งที่มีความสามารถในการต่อต้านสารอนุมูลอิสระ ซึ่งอนุมูลอิสระมีผลทำให้การสร้างเชื้ออสุจิมีความผิดปกติ รูปร่างไม่สมบูรณ์ ดังนั้นการได้รับซีลีเนียมเข้าสู่ร่างกาย จะช่วยให้การสร้างอสุจิสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

4. วิตามินซี

วิตามินซีเป็นวิตามินสำคัญที่ช่วยเพิ่มสารต้านอนุมูลอิสระได้ ทั้งยังเพิ่มคุณภาพอสุจิ ช่วยให้แข็งแรงและสมบูรณ์ เพราะหากร่างกายขาดวิตามินซี สารอนุมูลอิสระจะเข้าไปทำลายเยื่อหุ้มเซลล์ของตัวเชื้ออสุจิ ทำให้ตัวเชื้อเคลื่อนที่ได้น้อยลงจนไม่สามารถเจาะไข่เข้าไปผสมได้ วิตามินซีจึงส่งผลต่อคุณภาพของอสุจิโดยตรง แต่นอกจากจะช่วยต้านอนุมูลอิสระแล้ว ยังจะช่วยเพิ่มความเข้มข้น และจำนวนของอสุจิอีกด้วย

5. วิตามินบีรวม

วิตามินบีรวมช่วยทุกระบบในการทำงานของร่างกาย รวมถึงระบบสืบพันธุ์ ทั้งเพิ่มคุณภาพและจำนวนอสุจิ โดยเฉพาะวิตามินบี 9 (กรดโฟลิก) และวิตามินบี 12 ที่จะช่วยเพิ่มคุณภาพอสุจิ เพิ่มการเคลื่อนที่ของตัวอสุจิ และลดความเสียหายของดีเอ็นเอของตัวอสุจิ

ปรึกษาเกี่ยวกับภาวะมีบุตรยาก ที่ VFC Center

วิธีเพิ่มคุณภาพอสุจิ ด้วยอาหารบำรุงอสุจิ

สำหรับผู้ชายที่ต้องการเพิ่มคุณภาพอสุจิ ทำได้ด้วยการเริ่มรับประทานอาหารที่หาได้ง่าย ๆ เหล่านี้

1. หอยนางรม

มีโปรตีนสูง และอุดมไปด้วยสังกะสี ที่เป็นตัวการในการช่วยเพิ่มจำนวนอสุจิ และทำให้อสุจิแข็งแรงขึ้น

2. เนื้อสัตว์

มีสังกะสีที่ช่วยทำให้จำนวนอสุจิเพิ่มมากขึ้น และแข็งแรงขึ้น โดยเฉพาะในเนื้อสัตว์สีแดง

3. ไข่

อุดมไปด้วยโปรตีน และยังมีวิตามินอี ช่วยบำรุงรักษาเนื้อเยื่อของลูกอัณฑะไม่ให้เสื่อมเร็ว รวมทั้งยังเพิ่มปริมาณอสุจิ ช่วยเสริมศักยภาพของภาวะเจริญพันธุ์อีกด้วย

4. ถั่ว

อุดมไปด้วยสังกะสีและวิตามินอี การกินถั่วเป็นประจำจะทำให้มีความสมบูรณ์ในภาวะการเจริญพันธุ์ นอกจากนี้ถั่วยังมีโปรตีน โอเมก้า 3 ซิงก์ และวิตามินอี ซึ่งช่วยทั้งในเรื่องปริมาณ และคุณภาพของอสุจิ

5. กระเทียม

อุดมไปด้วยวิตามินหลายชนิดที่เป็นอาหารในการบำรุงอสุจิ ช่วยให้อสุจิแข็งแรง อีกทั้งยังทำให้เลือดไปหล่อเลี้ยงบริเวณอวัยวะเพศได้ดีขึ้น

>> อ่านเพิ่มเติม 11 อาหารบำรุงสเปิร์มให้แข็งแรง

ปรึกษาเกี่ยวกับภาวะมีบุตรยาก ที่ VFC Center

การเก็บอสุจิด้วยการทำ PESA, TESA, TESE, และ MESA

ในบางกรณีอาจพบว่า แม้คุณผู้ชายจะมีอสุจิคุณภาพดี แต่กลับเกิดภาวะมีบุตรยาก นั้นอาจมีสาเหตุมาจากปัญหาการหลั่งน้ำเชื้อ ซึ่งสามารถแก้ไขปัญหานี้ได้ด้วยการเก็บอสุจิโดยการทำ PESA, TESA, TESE, และ MESA ซึ่งเป็นการเก็บอสุจิจากลูกอัณฑะด้วยการผ่าตัด โดยอาจจะมีการเปิดแผลขนาดเล็ก หรือใช้กล้องจุลทรรศน์ร่วมด้วยแล้วแต่กรณี โดยทำได้ด้วยวิธีเหล่านี้

การเก็บอสุจิด้วยวิธี PESA

การทำ PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration) คือการใช้เข็มขนาดเล็กแทงผ่านผิวหนังบริเวณอัณฑะเข้าไปในท่อพักน้ำเชื้อ แล้วดูดตัวอสุจิออกมา

การเก็บอสุจิด้วยวิธี TESE

การทำ TESE (Testicular Sperm Extraction) คือการตัดเนื้ออัณฑะขนาดเล็กออกมา เพื่อนำเนื้อเยื่ออัณฑะไปหาเชื้ออสุจิโดยการแยกตัวอสุจิที่อยู่ในเนื้ออัณฑะด้วยกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งสามารถนำเชื้อที่ได้ไปเก็บแช่แข็ง เพื่อใช้ในอนาคตได้

การเก็บอสุจิด้วยวิธี MESA

การทำ MESA (Microsurgical Epididymal Sperm Aspiration) คือการเปิดแผลขนาดเล็กที่บริเวณถุงอัณฑะ และใช้กล้องจุลทรรศน์ช่วยในการใช้เข็มขนาดเล็กดูดที่บริเวณท่อนำอสุจิ เพื่อนำไปหาเชื้ออสุจิ

การเก็บอสุจิด้วยวิธี TESA

การทำ TESA (Testicular Sperm Aspiration) คือการใช้เข็มดูดที่บริเวณอัณฑะ เพื่อนำเนื้อเยื่อไปหาเชื้ออสุจิต่อไป

ปรึกษาเกี่ยวกับภาวะมีบุตรยาก ที่ VFC Center

การเตรียมตัวก่อนเก็บน้ำเชื้อด้วยวิธีต่าง ๆ

นอกจากการบำรุงน้ำอสุจิแล้ว การเตรียมความพร้อมก่อนพาคุณสามีไปเก็บน้ำเชื้อก็มีความสำคัญเช่นกัน โดยมี 5 วิธีเตรียมตัว ดังนี้

1. งดหลั่งอสุจิก่อนมาตรวจ และเก็บอสุจิประมาณ 2-3 วัน แต่ไม่ควรให้เกิน 7 วัน
2. พักผ่อนให้เต็มที่ เพราะการพักผ่อนน้อยอาจทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อนได้ หรืออาจทำให้คุณภาพของอสุจิด้อยลง
3. งดดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่ เพราะทั้งสองพฤติกรรม จะส่งผลให้น้ำเชื้อมีคุณภาพที่ด้อยลงได้
4. งดแช่น้ำร้อนหรือเข้าซาวน่า เนื่องจากอสุจิถูกสร้างจากอัณฑะที่มีอุณหภูมิต่ำกว่าอุณหภูมิร่างกาย หากอัณฑะมีอุณหภูมิสูงขึ้นก็จะสร้างอสุจิน้อยลงได้
5. หากเก็บอสุจิเองต้องทำอย่างถูกต้องตามคำแนะนำของแพทย์ แต่เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ควรไปเก็บอสุจิที่โรงพยาบาลโดยมีทีมแพทย์คอยดูแลอย่างใกล้ชิด

สำหรับคู่รักที่กำลังวางแผนมีลูก แต่ยังไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายมีบุตรยากจากปัญหาอสุจิไม่แข็งแรงหรือไม่ สามารถมารับคำปรึกษาเรื่องการเก็บอสุจิได้จากสูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ที่ VFC Center ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตรยาก (V Fertility Center) ให้บริการด้านการมีบุตรด้วยความใส่ใจ

บทความโดย นายแพทย์วรวัฒน์ ศิริปุณย์

ติดต่อสอบถามหรือนัดหมายแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ที่

VFC ศูนย์เทคโนโลยีเพื่อการมีบุตร

Hotline: 082-903-2035

LINE Official: @vfccenter

แหล่งอ้างอิง

1. Don’t make the mistake of letting a diet kill sperm. สืบค้นเมื่อวันที่ 12 มกราคม 2569 จาก https://www.uchicagomedicine.org/forefront/health-and-wellness-articles/2018/december/dont-make-the-mistake-of-letting-a-diet-kill-sperm
2. 17 Food To Improve Sperm Count & Quality. สืบค้นเมื่อวันที่ 12 มกราคม 2569 จาก https://fertilityworld.in/blog/17-food-to-improve-sperm-count-quality/

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเพิ่มคุณภาพอสุจิ (FAQs)